روزنامه اصفهان زیبا
زمان انتشار: شنبه دهم بهمن ماه 1388
آدرس: روزنامه اصفهان زیبا، شماره 908- ویژهنامه دانش و فناوری، شماره هفت
شهرداری اصفهان، طلایه دار بهینهسازی مصرف انرژی
یکی از مباحثی که امروزه خیلی مورد توجه قرار گرفته، مبحث بهینهسازی است. در این مبحث، مفاهیمی مانند کارایی، اثربخشی و بهرهوری مطرح میشود و پژوهشگر سعی میکند به کشف یا اختراع راههای جدید برای استفاده از ابزارهای قدیمی، ابزارهای جدید برای برطرف کردن نیازهای معمول و... بپردازد.
مهندس سید محمد رضا هاشم الحسینی نیز یکی از کسانی است که همراه با همکارانش در این راه قدمهای قابل تحسینی برداشته است. او که به عنوان سرناظر تاسیسات الکتریکی در معاونت عمران شهرداری اصفهان فعالیت میکند، به انجام مسئولیتهای شغلی خود اکتفا نکرده و سعی نموده با اختراع ابزارهای جدید، مصرف انرژی و هزینه دستگاهها را بهینه نماید.
دوشنبه، پنجم بهمن ماه به ساختمان معاونت عمران شهرداری اصفهان رفتیم تا در گپ و گفتی کوتاه، با فعالیتهای این پژوهشگر جوان آشنا شویم.
-
چند دقیقهی پیش در دفتر روابط عمومی سازمان بودیم. از شما به عنوان یک
پژوهشگر و مخترع یاد کردند. چه فعالیتهایی انجام دادهاید که این عنوان
را در مورد شما به کار میبرند؟
من متولد سال 1357
هستم. مدرک کارشناسی برق، گرایش الکترونیک را از دانشگاه آزاد اسلامی
نجفآباد دریافت کردم و در معاونت عمران شهرداری اصفهان مشغول به کار هستم
. با توجه به نیازی که اینجا دیدم، رشتهی عمران را هم خواندم و در حال
حاضر در مقطع کارشناسی ارشد عمران سازه مشغول به تحصیل هستم. از سه، چهار
سال پیش، در زمینهی مدیریت انرژی و کاهش هزینهها، کارهای خوبی در معاونت
عمران انجام شده است. ما با تعداد 7 نفر کارشناس برق وظیفهی نظارت بر
اجرای تاسیسات الکتریکی کلیهی پروژههای عمرانی شهرداری را برعهده داریم؛
از قبیل پارک، آبنما، پارکینگهای طبقاتی، استخر ، ورزشگاه ،ساختمان
اداری و... که بالغ بر 90 پروژه در سال و با هزینهی تقریباً 50 میلیارد
ریال هستند. در این واحد، ما بیشتر روی چهار موضوع کار کردیم؛ روانسازی
سیکلهای اداری، تهیهی دستورالعملهای مورد نیاز، استفاده از
تکنولوژیهای روز و نوآوری در اجرای تاسیسات الکتریکی پروژهها.
- منظورتان از بحث روانسازی سیکلهای اداری دقیقاً چیست؟
بروکراسی
اداری را کم و دستورالعملها را نظاممند کردیم. مثلاً در بحث فنی، از
طریق مکتوب کردن دستورالعملها و تهیهی برنامههای جدید و آموزش
نرمافزارهای روز به پرسنل، بازدیدهای علمی و ... سعی کردیم بازدهی کارمان
را بالا ببریم.
- چند اختراع تا به حال به ثبت رساندهاید؟
سه مورد را تا به حال ثبت کردهایم. یکی در سال شکوفایی و نوآوری و دو عدد در زمینه مدیریت انرژی در سال اصلاح الگوی مصرف
- اولین مورد، همین پایههای روشنایی هستند که تصویرشان در ابتدای گزارشی است که الان پرینت گرفتید؟
بله.
پایههای روشنایی بلند با قابلیت نصب ، تعمیر و نگهداری در همهی مکانها
بدون نیاز به جرثقیل . ما با ساخت این پایه، هم نصب و هم تعمیر و نگهداری
چراغها را در محلها به راحتی و بدون جرثقیل انجام میدهیم. با این روش،
هزینه نصب و نگهداری به مقدار زیادی کاهش پیدا میکند. چرا که حالت چند
تکه دارد و چند نفر نیروی انسانی میتوانند بدون جرثقیل، آن را نصب کنند.
به این صورت که قطعهی اول نصب میشود و بقیه به حالت الاکلنگی بالا
میروند. امکان تنظیم جهت پایه هم وجود دارد. اما در حالت قبل، بعد از
نصب، امکان تغییر جهت پروژکتورها و تنظیم جهت نور را نداشتیم. اما چراغ
سوار شده روی این پایهها توسط طناب یا تسمه پایین می آیند و امکان چرخش
360 درجه را هم دارند. حمل و رنگآمیزیشان هم راحت است.
- و دومین اختراع چه بوده؟
در
بحث مدیریت انرژی پارکها بوده است. یک سیستم میکروکنترلی برای پارکها
درست کردیم. به وسیلهی این سیستم می توانیم مصرف برق و روشنایی پارکها
را مدیریت کنیم. به این صورت است که امکان 30 برنامه ریزی برای این سیستم
وجود دارد. کاربردش این گونه است که در ساعات اولیهی شب تقریباً یک ساعت
وقت داریم تا تاریکی مطلق بشود و پس از آن سیستم روشنایی پارکها به صورت
کامل روشن می شود. همچنین از ساعت 12 شب تا صبح هم نیاز به شدت روشنایی
زیاد نداریم. فقط روشنایی در حد استاندارد و ایمن میخواهیم.
ما
در این یک ساعت و از شب تا صبح، سرچراغیها و دستگاهها را روی حالت نصف
روشنایی و نصف توان مصرفی، تنظیم میکنیم تا مصرف انرژی کمتر شود.
- یعنی نور چراغها قابل تنظیم است و به تناسب زمان، کم و زیاد میشود؟
دو
مدل سرچراغی هست. اولی به صورت دو پلهای کار میکند. یعنی سرچراغی را
تغییر دادهایم و به جای یک لامپ 125 وات بخار جیوه، دو لامپ 50 وات بخار
جیوه در آن قرار دادهایم. این دستگاه میکرو که در پارک نصب شده، در ساعت
اولیهی شب یکی از دو چراغ داخل هر سرچراغی را روشن میکند. بعد وقتی
تاریکی مطلق شد، هر دو چراغ روشن میشوند.
از طرفی، چراغهای بخار جیوه در سال اول که به علت نوبودن چراغ و سرچراغی، راندمانشان بالاتر است. پس حتی میتوانیم طوری برنامهریزی کنیم که در سال اول، فقط یکی از این چراغها روشن باشد و در سالهای بعد، هر دو.
موضوع
دیگر این است که میتوانیم محیط پارکها را زون بندی کنیم. مثلاً وقتی بخشی
از پارک احتیاج به روشنایی بیشتری دارد. در آن قسمت هر دو چراغ روشن باشد
و در باقی قسمتها، در هر سرچراغی، فقط یک چراغ روشن باشد.
حسن این کار این است که خاموشی در سطح پارک نداریم. اگر یکی از لامپها خراب بشود، یک لامپ دیگر هست که نوردهی کند.
- نمیشود یک چراغ باشد و نورش تنظیم شود؟
دومین
مدل، همین است. ما از طریق یک لامپ 125 وات بخار جیوه، سرچراغیها را
مدیریت میکنیم. البته لامپهای گازی را نمیتوان از این طریق نورشان را
کم یا زیاد کرد. باید دستگاهی ساخته شود که بتونیم توان مصرفی و شدت نور
چراغ را تنظیم کنیم. با ساختن این دستگاه و هماهنگ کردن آن با دستگاه
میکرو کنترلی (سومین اختراع)، محسناتی که در سیستم قبلی داشتیم اینجا هم
خواهیم داشت با این تفاوت که هزینهی اجرایی کمتری دارد و احتیاجی به
تغییر سرچراغیها هم نیست.
- الان ما این تجهیزات را میتوانیم در پارکهای سطح شهر، ببینیم؟
بله.
در سه پارک اینها نصب شدهاند؛ پارک بزرگ مجموعه فرهنگی غرب منطقه 13، که
پارک بزرگی هست با 250 پایهی روشنایی. نمونهی تکمیلی آن هم در باغ
بانوان ناژوان هست و پارک شریعتی منطقه 11. اما سیستم جدیدتر، یک چراغی،
را هنوز بهرهبرداری نکردیم ولی در حال تکمیل هست.
در پارک آبشار و یکی از پارکهای منطقهی دو استفاده شده و تقریباً تا یک ماه دیگر به بهرهبرداری میرسد. از این به بعد هم در قراردادها گنجاندیم که از این سیستم استفاده بشود. این کار، در زمینهی مدیریت انرژی در پارکها، برای اولین بار در سطح کشور انجام شدهاست.
- آیا برآوردی شده که چه قدر با وجود این سرچراغیها، در مصرف برق صرفهجویی میشود؟
ما
در حدود 30 هزار سرچراغی و پایه روشنایی در شهر داریم که مصرف برق زیادی
دارند چون در ساعات پیک بار هم استفاده میشوند بنابراین هر گونه مدیریت
انرژی روی آنها بر کاهش مصرف برق و هزینه های برق مصرفی تاثیر زیادی خواهد
داشت. طبق براوردها،حدود 40 تا 50 درصد کاهش مصرف برق و هزینه برق مصرفی
خواهیم داشت.
- چه کارهای دیگری در بحث مدیریت انرژی انجام دادهاید؟
در
بحث مدیریت انرژی، کارهای خوبی صورت گرفته است. مانند کنترل هوشمند
ساختمان BMS که آن را برای اولین بار در ساختمان معاونت عمران هم اجرا
کردهایم. یا به طور مثال، سیستم مدیریت انرژی را برای اولین بار در
پارکینگ طبقاتی خاقانی انجام دادیم. این سیستم توسط صفحه لمسی HMI و
سیستمهای بیسیم کنترل می شود و کارکرد آن به این صورت است که سیستم
روشنایی پارکینگ را گروهبندی میکنیم.
مثلاً پارکینگ خاقانی حدود 300 چراغ روشنایی دارد. اینها را زومبندی و
گروهبندی میکنیم. در این جا ما با توجه به نیازها حدود 40 گروه درست
کردهایم و به گونهای زمانبندی کردهایم که بر اثر نیاز بعضی گروهها
روشن و بعضی دیگر، از مدار خارج شوند. اگزاس فنها هم با توجه به این که
40، 50 درصد مصرف برق پارکینگ را تشکیل میدهند، موارد خوبی برای مطالعه
بودند. بهرهبردارها معمولاً یا اینها را مدام روشن میگذاشتند یا اصلاً
روشن نمیکرد که در هر دو صورت مشکلات زیادی به وجود میآمد. ما طرحی
دادیم و در اگزاسفنها، سنسورهای بیسیم کار گذاشتیم. به این ترتیب
میتوانیم به صورت اتوماتیک در مواقعی که حجم ذرات غیرمجاز آلاینده ها در
فضای پارکینگ از حد استاندارد بالاتر رفت، روشن و در غیر این صورت،
خاموششان کنیم.
- آیا در مورد مدیریت انرژی در خانهها هم پژوهش کردهاید؟
در
این مبحث هم مشغول پژوهش هستیم. با توجه به این که کنتورهای برق سه
تعرفهای هستند، میشود مصرف برق و به تبع آن هزینه برق مصرفی را کاهش
داد. مثلاً مبحثی که در حال حاضر مشغول کار بر روی آن هستیم، پکیجهای
خانهها هستند. میخواهیم موتور سیرکوله داخل پکیجها را در ساعات پیک، به
صورت پلهای به مدار وارد و خارج کنیم تا از این طریق در هزینههای برق
مصرفی خانهها صرفهجویی شود. در همین ساختمان اداره هم مدیریت مصرف انرژی
صورت گرفته و از طریق کنترل هوشمند، نه تنها امکان کنترل همهی تجهیزات
ساختمان از طریق کامپیوتر وجود دارد، بلکه با کاهش 30،40 درصد مصرف برق هم
روبه رو بودهایم.
-
عنوان شغلی شما را «سرناظر تاسیسات الکتریکی» نوشتهاند. آیا این تحقیقات،
پژوهش و اختراع هم بخشی از وظیفهی شغلی شما محصوب میشود یا صرفاً علاقه
بوده؟
وظیفهش شغلی من نظارت عالیه بر اجرای
تاسیسات الکتریکی پروژهها هست. حتی طرحها هم از طریق سازمان طراحی برای
ما ارسال میشود و ما فقط وظیفهی نظارت بر اجرا را داریم. اما به جهت
علاقه و وجدان کاری در پرسنل واحد تاسیسات الکتریکی ، کار تحقیقاتی
میکنیم و چون طرحهایی که از سازمان میآیند، بین طراحی و اجرایشان،
فاصلهی زمانی هست، و تکنولوژی در زمینه برق به سرعت در حال پیشرفت و
تغییر است در زمان اجرا با هماهنگی سازمان محترم طراحی تغییراتی در آنها
در جهت به روز نمودن میدهیم.
در کل، من حدود 20 تا 30 درصد وقتم را برای تحقیقات صرف میکنم. روزانه حدود 1 تا 2 ساعت در اینترنت تحقیق میکنم. و برای مشکلاتی که در پروژهها، به آنها برمیخوریم، سعی میکنم راه حل پیدا کنم. یکی از ابعادی هم که رویش کار کردیم، بعد مدیریت انرژی و کاهش مصرف برق بوده که توانستهایم راه حلهایی برای مشکلات پیشآمده در این زمینه، پیدا کنیم. بعد دیگر، ایمنی برق در زمان اجرای پروژه ها هست که روی آن هم داریم کار می کنیم و دستورالعمل و دیتایلهای بسیار خوبی در این زمینه تهیه و طراحی کرده ایم.
- چه قدر از طرف سازمانتان برای انجام این پژوهشها، حمایت شدهاید؟
در
شهرداری اصفهان و معاونت عمران، بیشتر، رشتههای عمران هستند و متخصص کافی
در رشتهای برق یا مکانیک کمتر هست. بنابراین ما مسئول هستیم و با هدایتها
و حمایتهای فکری که میشویم، فعالیت میکنیم.
- این پژوهشها، چه قدر به مرحلهی اجرا در میآیند؟
همهی
این موارد با همکاری سازمان طراحی و دیگر قسمتها بعد از تست شدن، در
پروژهها مورد استفاده قرار میگیرند. حتی وقتی در قرارداد پروژهها این
موارد ذکر نشده، ما موافقت مدیریت را میگیریم و به صورت قیمت جدید در
پروژهها کار میکنیم.
- در پایان، صحبت خاصی دارید که دوست داشته باشید به این بحث، اضافه کنید؟
الان
حدود یک سال هست که معاونت برنامه ریزی و پژوهش در شهرداری به وجود آمده و
کارهای خوبی در زمینه برق هم شد. نمونه اش، اتاق فکر انرژی بود که تشکیل
شد و با همکاری اداره برق و نظام مهندسی در بحث مدیریت انرژی کارهایی
کردیم ولی جای کار در مبحث مدیریت انرژی بسیار زیاد هست. دیگر این که، در
حال حاضر واحدهای تاسیسات الکتریکی و تاسیسات مکانیکی در شهرداری،
زیرمجموعهی چندلایهی رشتههای دیگر قرار گرفته است در حالی که باید توجه
بیشتری به این مبحث داشت.
و آخر این که، بسیاری از این اقدامات برای اولین بار در ایران انجام شده که میتواند در دیگر ارگانها و شهرها مورد استفاده قرار گیرد. به نظرم باید تعامل بیشتری در این زمینه ها با سازمان نظام مهندسی ساختمان ، اداره برق و دیگر ارگانها به جهت تبادل تجربیات داشته باشیم.همچنین از شما و همکارانتان در روزنامه اصفهان زیبا بسیار تشکر مینمایم.
